بی شک مخوفترین بخش موشکهای زمین به هوای ایران را موشکهای سام- ۵ یا همان اس-۲۰۰ تشکیل میدهند. این موشک با سرعت و دقتی رعب آور به سوی اهداف خودپرواز کرده و با دقت ۱۰۰% آنها را از بین میبرد بی آنکه بتوانند کوچکترین عکس العملی از خود نشان دهند (حتی سریعترین جنگنده آمریکا یعنی اف- ۱۵توان فرار از چنگ این موشک را ندارد). می توان براحتی تجسم کرد که چگونه یک فروند اف- ۱۵ (مدل ئی) آمریکا از فاصله ۱۰۰ کیلومتری رهگیری شده و پس از مدت زمانی اندک خلبانش سوار بر هواپیما به لقاء ا… خواهد پیوست! (جای تامل….)
این سلاح بعد از گذشت ۴ دهه هنوز هم جزو خطرناکترین سلاحهای جهان میباشد.در ابتدا SA-5 یک پدافند ضد بالستیک بود که بعدا برای رهگیری هواپیماهایپرسرعت نیز از آن استفاده شد. برد این موشک در مدلهای پیشرفته ۳۰۰ کیلومترمیباشد ولی نوع فروخته شده به ایران دارای بردی ۲۰۰ کیلومتری است که بازهم فوق العاده هست! ایران از این سیستم میتواند برای انهدام بمب افکنها وموشکهای بالستیک استفاده کند.







موشک محصول ALmaz/NPO S-200 آنگرا/ وگا یا دوبنا است با نام ناتوی SA-5گامون نیز شناخته میشود. سیستم S200 یک سیستم پدافندی میان برد تا بردبلند زمین به هوا است که قابلیت جابه هایی دارد و توسط روسیه ساخته وگسترش داه شده است. هدف اصلی این سیستم رهگیری اهداف و نابود کردن جنگندهها و موشک های کروز است. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی , روسیه تعدادزیادی s-200 در سرتاسر آسیا / اروپا و خاورمیانه داشت که چاره آن اقتصادمریض بود.
در ۱۹۶۶ اتحاد شوروی ازمایش هایی را بر روی سیستم s-200 در داخل کشور خودانجام داد. منابع حاکی از آن است که اولین موشک (آزمایش شده) نتواست که بهمشخصات مورد نظر دست پیدا کند.برای نمونه برد واقعی که بر روی کاغذ پیادهشده بود برابر ۲۰۰ کیلومتر بود و این در حالی بود که واقعیت برد موثر(حاصل از آزمایش) بیش از ۱۶۰ کیلومتر بود. با این حال مسکو هنوز این موشکرا یک قسمت مهم از معماری دفاعی خود (می پندارد) و سیستم موثر می سازد.توسعه و گسترش و صف آرایی سیستم s-200 در ۱۹۶۷ شروع شد.







اولین هنگ های عملیاتی از سیستم پدافندی S-200 با ۱۸ سایت موشکی و ۳۴۲ پرتابگر در پایان سال ۱۹۶۶ وارد خدمت شدند. در ۱۹۶۶ S-200 رسما جایگزین موشک ضد بالستیک نا موفق RZ-25/5V11 بنام Dal شد و وارد خدمت شد. Dal که قرار بود با نام ناتوی سام ۵ Griffon گزارش شود اما قبل از آن (آن طرح)باطل شد.








این سیستم طوری طراحی شد که با جنگنده های میگ روسی هماهنگ باشد. و همچنین از سایت های s-200 محافظت می کند و علیه موشک های کروز و هواپیماهای مهاجم باشد. در طی همین دوره بود که اتحاد شوروی در حال گسترش اولین رهگیری کننده بنام SH-04/ABM-1 گالش, در سیستم A-35 به دور مسکو بود.








توسعه سیستم پدافندی s-200 در ۱۹۶۸ به ۴۰ سایت موشکی و در ۱۹۶۹ به ۶۰ سایت موشکی افزایش پیدا کرد. رشد تعداد سایت موشکی در ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ به عدد ۱۳۰و در ۱۹۸۵ تعداد لانچر های پرتابگر به ۱۹۵۰ عدد رسید.

در ۱۹۷۵ روسیه ارتقای سیستم S-200 را کامل کرد. از خصیصه های این آپگریدافزایش برد بلند تا ۲۵۰ کیلومتر و مدریزه کردن رادار کنترل اتش این سیستم بود. البته روس ها امیدوار بودند که ارتقای s-200 توانایی درگیری و روبه رو شدن با موشک های کوتاه برد را به اضافه جنگنده ها و موشک های کروزداشته باشد. که این کوشش ها ناموفق بود. با این حال (همانطور که گفته شد)شمار گسترش سیستم در طی ۱۹۷۰ تا نزدیک ۱۹۸۰ بزرگ بود.
برای نائل شدن به برد ۲۵۰ کیلومتر هر موشک s-200 به راکت موتور با سوخت مایع مجهز شده است چنانچه ۴ محرک ( باسوخت) جامد نیز دارد. هر بوستر ۴٫۹متر طول و ۴۸ سانتیمتر قطر دارد. خود موشک ۱۰٫۷۲ متر طول دارد و قطر ان ۸۵سانتی متر است. طول باله های موشک s-200 2.85 متر است.








موشک توسط ۴ تقویت کننده راکت که سوخت جامد دارند پرتاب میشود. بعد ازسوختن آنها و رها سازی آنها که بین ۳ تا ۵٫۱ ثانیه بعد از پرتاب موشک انجام میشود, موتور راکت که با یک سوخت مایع بنام ۵D67 سازکار است برای مدت زمانی ۵۱ تا ۱۵۰ ثانیه می سوزد.
ماکزیمم برد موشک میان ۱۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر است. موشک برای تصحیح نصف مسیرپروازی به طرف هدف از هدایت رادیویی و در فاز بعد از طریق هدایت نمیه فعال راداری خود موشک semi active radar homing استفاده میکند.









حداکثر سرعت هدف می تواند تا ۴ ماخ باشد.ارتفاع موثر بین ۳۰۰ تا ۲۰۰۰۰ متراست یعنی معادل ۱۰۰۰ تا ۶۵۰۰۰ پا. گلاهک موشک وزنی برابر ۲۱۷ کیلوگرمدارد. که از نوع متلاشی شوند با قدرت انفجاری زیاد است. در کلاهک ۱۶۰۰۰ساچمه ۲ گرمی یا ۲۱۰۰۰ ساچمه ۳و۵ گرمی وجود دارد. کلاهک توسط چاشنی( فیوز)مجاورتی راداری یا سیگنال فرمان تحریک و تریگر میشود. در اضافه کردن ماکزیمم برد به ۲۵۰ کیلومتر, هر S-200 ماکزیمم ارتفاع ۳۵ کیلومتر و سرعت۲۵۰۰ متر بر ثانیه دارد. مطابق منابع روسی S-200 می تواند با جنگنده ها وموشک های کروز با سرعتی برابر ۱۱۰۰ متر بر ثانیه درگیر شود.
مدارکی هست که نشان میدهد بعضی با کلاهک های اتمی عرضه شده اند. کلاهک اتمی ۲۵KT فقط توسط سیگنال فرمان تریگر میشود. هر موشک وزنی برابر ۷ یا ۸ تن در هنگام تیکآف دارد. رادار کنترل آتش سیستم پدافندی ,S-200 25N6 نام دارد که ناتو آنرا با عنوان Square Pair میشناسد. این رادار با مدلاسیون موج پیوسته CW ودر باند H کار میکند . محدود (عملکرد) رادار ۲۷۰ کیلومتر است. این راداراز رهگیری و دید هدف به طور همزمان استفاده میکند.









در ۱۹۸۰ اتحاد شوروی تولید بعدی از موشک های سطح به هوای متحرک را نشانداد داد: S-300P که ناتون آن را با نام سام ۱۰ گرومبل میشناسد و S-300V بانام ناتوی سام ۱۲A گلادیاتور و سام ۱۲B با نام ژینت.


به طور مشابه ایلات متحده نیز سیستم دفاع موشکی پاترویت را داشت که سیستم پاتریوت و سیستم های S00P و S-300V به مراتب دارای برد / دقت و احتمال کشندگی بهتری نسبت به S-200 داشتند چنانچه به این سیستم ها توانایی شات داون ( انهدام) موشک های بالستیک نیز اضافه شد.
معرفی سیستم های SAM بالاتر به تدریج سیستم دفاع موشکی SAM- S-200 را به خارج شدن از خدمت سوق داد.
در ۱۹۹۸ شمار مجموعه لانچر های S-200 منقبض شدو تعداد نزدیک به ۲۰۰ قبضه بود.
در سالهای جاری فقط ۴ هنگ باقی مانده اند.در سال ۲۰۰۱ شمار S-200 باقیمانده در خدمت ارتش روسیه تنها یک واحد بوده است. سیستم پدافندی S-200 به کشور هایی شامل: بلغارستان / چک اسلواکی / مجارستان/ لهستان/ هند/ کرهشمالی/ لیبی/ سوریه و ایران صادر شده است.
در ۱۹۹۸ فرماندهی دفاع هوایی روسیه آگهی یک طرح برای فروش همه دارایی ها وچیز های با ارزش s-200 را به مشتریان صادراتی اعلام کرد. از زمان اعلانآگهی تکثیر و ازدیاد s-200 شایع شده است. در سال ۲۰۰۲ ایالت روسی صادرکننده تسلیحات Rosoboronexport درآمد بالقوه اش برای سیستم های دفاع هواییروسی ۱ بیلیون دلار برآورد شده است که خیلی از این درآمد را s-200 تشکیلمی دهد.








S-200 و حادثه


در اکتبر ۲۰۰۱ یکی از S-200 های تکثیر شده, که به اوکرایل فروخته شده بود,به طور اتفاقی یک فروند هواپیمای مسافربری شخصی TU-154 روسی را در طیتمرینات نظامی درCrimea ساقط کرد. منابع نشان میدهد که S-200 هدف موردنظرش را که یک هواپیمای بدون سرنشین بود از دست داد و بر روی توپولف ۱۵۴قفل کرد. این هواپیمای روسی بر روی خط هوایی دریای سیاه منفجر شد و در طیاین حادثه ۷۶ نفر کشته شدند. این یکی از مشکلات تکثیر سیستم پدافندی S-200است.


بهینه سازی:

در بهمن ۱۳۸۶ همزمان با سالگرد عملیات والفجر ۸، سامانه موشکی “اس ۲۰۰″ به دست متخصصین پدافند نیروی هوایی ارتش بازسازی شد. سامان دهی موشکی زمین به هوای “اس۲۰۰″ توسط متخصصین پدافند نیروی هوایی ارتش بهینه و بازسازی شده وپرتاب آزمایشی خود را با موفقیت انجام داد.
بررسی میزان کارایی سامانه های پدافند اعم از موشکی و راداری در مقابل تهدیدات احتمالی علیه کشور ایران و همچنین ارتقاء سطح مهارت و دانش کارکنان عملیاتی و فنی در مراحل مختلف و آماده سازی تجهیزات موصوف از اهداف آزمایش این سامانه موشکی بوده.













مشخصات سیستم هدایتی :
Each missile battalion has one 320 km range P-35MBARLOCK-B E/F-band target search and acquisition radar with an integralD-band IFF system, one 270 km range SQUARE PAIR H-band missile guidanceradar, and six trainable semi-fixed single rail launchers







رادارهای مورد استفاده

SQUAT EYE P-15M 2
Range: 128 km
Frequency: C-band
Associated weapon system: SA-3/5
Recognition : Power 380kw
TALL KING P-14
Function EW
Range 605 km
Frequency A Band
Associated weapon system SA-5
Recognition : Scan 2-6rpm
SIDE NET PRV-11
Function : Height
Range: 28 km in 32km Max altitude
Frequency: E-band
Associated weapon system: SA-2/3/5
Recognition :
BACK NET
Function : EW/GCI
Range : 300 km
Frequency : E-band
Associated weapon system : SA-5
Recognition : 3-6 rpm Scan
BAR LOCK P-35/37
Function : EW
Range : 200 km
Frequency : E/F-bands
Associated weapon system : SA-5
Comments :
• ۱ mw/b power
• PRF 375pps
• ۷ rpm Scan
• BW .7deg
• PW 1.5, 4.5 us
• Accuracy range 350m AZ .14 deg
Recognition








مشخصات سیستم پدافند موشکی S-200

نوع سام / سطح به هوا
نوع ماموریت انهدام تمام هواپیماها در تمام ارتفاعات + انهدام موشکهای بالستیک
کشور سازنده شوروی سابق
سال ورود به خدمت ۱۹۶۷ تا به حال
شرکت سازنده Almaz/Antei Concern of Air Defenc / Petr Grushin design bureau
نمونه ها S-200, S-200V (S-200VE), S-200D (S-200DE), S-200A
وزن ۷.۱ تن
طول ۱۰.۷۲ متر
قطر ۸۵ سانتی متر
حداکثر برد ۳۰۰ کیلومتر
حداقل برد ۱۷ الی ۶۰ کیلومتر
حداکثر ارتفاع اثر ۴۱ کیلومتر
کلاهک متلاشی شونده با قدرت انفجاری بالا به وزن ۲۱۷ کیلوگرم
انوع کلاهک متعارف در مدلهای دفاع هوایی و هسته ای در نوع ضد بالستیک
سقف پروازی ۴۰ کیلومتر
سرعت ۲۵۰۰ متر بر ثانیه معادل ۷.۵ ماخ
وزن کلاهک ۲۱۵ کیلوگرم
زمان لازم برای شارژ مجدد لانچر ۵۰ دقیقه


منبع: وب سایت میلیتاری